strategische veranderingsprocessen
Interview Dijkgraaf Gerard Doornbos

Interview Dijkgraaf Gerard Doornbos

Gerard Doornbos is sinds 2005 dijkgraaf bij het Hoogheemraadschap van Rijnland.

Binnen het waterschap zijn ze actief bezig met omgevingsmanagement. Wij hebben dhr. Doornbos gevraagd zijn visie op omgevingsmanagement te geven en in te zoomen op hoe het Hoogheemraadschap van Rijnland omgevingsmanagement inzet.

Doet Rijnland aan omgevingsmanagement en zo ja in welke vorm?

Ja, Rijnland zet omgevingsmanagement in. Dit doen wij in allerlei vormen. We zijn als Rijnland bezig met verschillende trajecten wat verschillende vormen met zich meebrengt, denk hierbij maar aan relatiebeheer. Als Rijnland zijn we actief bezig om een duurzame relatie te onderhouden met samenwerkingspartners en organisaties.

Waarom zetten jullie omgevingsmanagement in?

Wij zijn ons ervan bewust dat we voor de mensen buiten werken. De belastingbetaler is eigenlijk onze opdrachtgever. Daarom moeten we ook open zijn in wat wij doen en ondernemen. Het is daarom van belang om goed en tijdig te communiceren met de buitenwereld in trajecten. Als je omgevingsmanagement inzet, kan je ook efficiënter omgaan met projecten, dit is weer van belang voor de kwaliteit van projecten. Daarbij is het dus belangrijk om actief mensen te betrekken. Iedereen heeft een andere kijk op zaken, wat nieuwe inzichten kan opleveren. Wij staan open voor de input en visie van andere stakeholders. Wij hebben als waterschap een nauw omschreven taakgebied waar andere overheden ook bij betrokken zijn. Een goede interactie is van belang om pro actief te werk te gaan. We staan open voor ervaringen van andere mensen, we moeten niet het wiel zelf opnieuw willen uitvinden dat komt de efficiëntie namelijk niet ten goede.

Sinds wanneer is omgevingsmanagement een rol gaan spelen en hoe heeft dit een plek in de organisatie gekregen?

Omgevingsmanagement speelt altijd al een rol. Wij bestaan als Rijnland al sinds 1255. Wij zijn al sinds die tijd met de omgeving bezig. Alleen de wijze waarop is veranderd door de eeuwen heen, wij zijn daarin ook veranderd. Omgevingsmanagement heeft er altijd al ingezeten maar hoe we er nu tegen aankijken is anders dan in het verleden. In het verleden zag je dat we toch in een ivoren toren zaten als waterschap, op dat moment dachten we het op die manier aan te pakken, dat is natuurlijk niet de manier, nu kijken we daar heel anders tegen aan. Als Rijnland zijn we door middel van een bottom-up benadering bezig, de interactie met de buitenwereld op te zoeken en die buitenwereld naar binnen te halen en actief te bevragen. Omgevingsmanagement wordt ook veel professioneler en georganiseerder aangepakt en ingezet. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat iedereen daar blij mee is, als je kijkt op microniveau zijn de lijnen door de professionalisering toch minder kort dan voorheen. Maar de karaktertrekken van omgevingsmanagement moet toegankelijk zijn, zodat mensen makkelijk contact met ons kunnen leggen. Door middel van o.a. websites en panels willen de buitenwereld actief betrekken en bevragen.

Kunt u een voorbeeld noemen van een traject waarbij jullie succesvol omgevingsmanagement hebben ingezet?

We hebben de afgelopen tijd als waterschap te maken gehad met droogte in ons gebied. Als waterschap faciliteer je een aantal functies, denk bijvoorbeeld aan voldoende water van een bepaalde kwaliteit. Door de droogte konden sommige functies niet goed gefaciliteerd worden. Door de droogte treedt er verzilting op van het water. De omgeving Boskoop, waar hoogwaardige tuinbouw plaats vind, heeft hier veel last van gehad. Wij hebben deze beroepsgroep betrokken bij het probleem. We hebben ze alle informatie verstrekt maar daarnaast ook actief betrokken door te vragen hoe zij dit ervaren en wat voor ideeën zij hebben om het e.e.a op te lossen. We zijn actief aan de slag gegaan met brainstormgroepen om de interactie op te zoeken en het probleem aan te pakken. De beroepsgroep heeft ons een hoge score gegeven tijdens deze problematiek en wij hebben spontane reacties ontvangen dat wij als waterschap dit goed hebben opgepakt.

Op dit moment hebben veel organisaties het over omgevingsmanagement; het thema lijkt een vogelvlucht te nemen, is het een nieuw thema of zijn organisaties hier al langer mee bezig?

Omgevingsmanagement is geen nieuw thema, het is iets van alle tijden. Het werd vroeger alleen niet zo benoemd. Onze samenleving is veranderd door de tijd heen, burgers en organisaties zijn veel mondiger geworden, daardoor zijn de verhoudingen ook veranderd. Door deze verandering van verhoudingen wordt er professioneler met omgevingsmanagement omgegaan.

Welke aandachtspunten zijn van belang als het gaat om omgevingsmanagement in complexe trajecten?

Wat van belang is om je te richten tot de kern. Je moet je als organisatie altijd afvragen, waar gaat het nu om? Wie willen bereiken? Van daaruit ga je je instrumenten inzetten. Vanuit dat traject ga je naar belangrijkste spelers kijken en daar actief mee aan de slag om ze effectief te bereiken. Je moet ze goed informeren maar niet een overload aan informatie geven, we krijgen in onze samenleving al zoveel informatie, van belang is dat we daar effectief mee omgaan.

Is omgevingsmanagement een voorbeeld van het typische Nederlandse poldermodel en zijn we niet bezig om teveel consensus op te zoeken?

Ik denk dat omgevingsmanagement niet een typisch voorbeeld van het Nederlandse poldermodel is. Over de grens zijn er ook mondige burgers en word omgevingsmanagement ook ingezet. Het poldermodel behoort natuurlijk wel tot onze Nederlandse cultuur, het zit in onze genen. Je kan tegen deze consensus zijn maar daar bereik je niets mee. Als je in Nederland iets wil moet je rekening met het poldermodel houden en daar je instrumenten op inzetten.